دليلى در آن رابطه وارد شده ولى چون اجمال و ابهام دارد سبب شك و شبهه گرديده ، فى المثل « الغناء حرام » دليل است ولى موضوع آن يعنى غناء صددر صد اجمال دارد ، و معلوم نيست كه آيا مراد صوت مطرب تنها است يا صوت مرجّع ، يا صوتيكه هم مطرب باشد و هم مرجّع ؟ و يا منشأ شبهه تعارض نصين است يعنى اينكه دليلى وارد شده و مجمل هم نيست بلكه ظاهر الدلالهء است امّا مبتلا به معارض است و نمىتوانيم به هيچكدام اخذ كنيم باز امر بر ما مشتبه مىشود از ضرب دو قسم اوّل در اين سه قسم مجموعا شش صورت نتيجه‌گيرى مىشود كه ما بحث را در باب اصل برائت در رابطه با همين شش مقام قرار خواهيم كرد البته هر بحثى هم تنبيهاتى را به خود اختصاص خواهد داد ( البته تمامى اين بحثها تحت عنوان شبهات حكميه مطرح است و گاهى هم منشأ شبهه علل و عوامل خارجيه است كه از آن تعبير مىشود به شبههء موضوعيه ، و وجه تسميه به زودى خواهد آمد كما اينكه اصل بحث از شبهه موضوعيه استطرادى است و به زودى خواهد آمد انشاء اللّه الرحمن ) . مقام اوّل شبهه تحريميه و فقدان نص مقام اول از مقامات ششگانهء بحث ، مربوط به شبههء تحريميه‌اى است كه منشأ آن فقدان نص باشد ، و مثال معروف باب همان شك در حليت و حرمت استعمال دخانيات است كه در مقدّمه عنوان شد حال در اين رابطه دو نظريهء اساسى وجود دارد :